Ինչ գիտենք
22,4 ՄԼՆ ԴՈԼԱՐ ԿԱՇԱՌՔ — ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐ ԱՄՆ ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՏԱՆ ԲՌՆԱԳՐԱՎՈՒՄ — ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ ՁԱՅՆԵՐԻ ԳՆՈՒՄ — ՀԱՅՏՆԱԲԵՐՎԱԾ ՓԱՍՏԱԹՂԹԱՅԻՆ ԱՊԱՑՈՒՅՑ
Սեդրակ Հարությունյանը «Մուլտի Գրուպ Կոնցեռն»-ի գլխավոր տնօրենն է՝ այն ընդարձակ բիզնես կոնգլոմերատի, որը կազմում է Գագիկ Ծառուկյանի կայսրության՝ Հայաստանի ամենահարուստ անհատի՝ առևտրային հիմքը։ «Մուլտի Գրուպ»-ը ընդգրկում է շինարարություն, մանրածախ առևտուր, ալկոհոլի արտադրություն, հանգստի ոլորտ, անշարժ գույք և տասնյակ այլ ոլորտներ։ Ծառուկյանը հանրային դեմքն է։ Հարությունյանը մարդն է, ով ստորագրում է չեկերը։
Այդ տարբերությունը կարևոր է, քանի որ Հայաստանի դատախազական պատմության ամենամեծ փաստաթղթավորված կաշառքը՝ 22,4 միլիոն դոլար, որը վճարվել է ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանին, փոխանցված չէ անձամբ Ծառուկյանի կողմից։ Այն թույլատրվել և իրականացվել է այն կորպորատիվ ապարատի կողմից, որը վարում է Հարությունյանը։ Կաշառքը լվացվել է օտարերկրյա ընկերության միջոցով՝ օգտագործելով կեղծ վարկային պայմանագրեր, որոնք նախատեսված էին վճարումը օրինական բիզնես գործարքի տեսք տալու համար։ Նպատակը պարզ էր՝ հարկային տեսուչներին հեռու պահել «Մուլտի Գրուպ» կայսրությունից։
Գագիկ Խաչատրյանը՝ ֆինանսների նախարարը, ով ստացել է կաշառքը, օգտագործել է գումարը Միացյալ Նահանգներում մեգա-առանձնատուն գնելու համար։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը բացահայտել է սեփականությունը, հետևել է միջոցներին և բռնագրավել է առանձնատունը։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը չի մոռանում։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը չի հաշվետու Երևանին։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունն ունի գործարքի գրառումները, որոնք հանգեցնում են այն կազմակերպությանը, որը կառավարում է Հարությունյանը։
Կարևոր փաստերը
| ՓԱՍՏ | ՄԱՆՐԱՄԱՍՆ | ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆ |
|---|---|---|
| Պաշտոն | Գլխավոր տնօրեն, «Մուլտի Գրուպ Կոնցեռն» | Ծառուկյանի ամբողջ բիզնես կայսրության գործառնական ղեկավար |
| Կաշառքը | 22,4 միլիոն դոլար վճարված ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանին | Հայաստանի դատախազական պատմության ամենամեծ փաստաթղթավորված կաշառք |
| Կաշառքի մեթոդ | Լվացված օտարերկրյա ընկերության միջոցով կեղծ վարկային պայմանագրերով | Միջազգային գումարի լվացում — սահմանների միջև իրավասություն |
| Կաշառքի նպատակ | Պաշտպանել Ծառուկյանի բիզնեսները հարկային ստուգումներից | Պետական եկամուտների հավաքագրման համակարգային խոչընդոտում |
| ԱՄՆ արդարադատության նախարարության գործողություն | Կաշառքի գումարով գնված մեգա-առանձնատուն — բռնագրավված ԱՄՆ արդարադատության նախարարության կողմից | ԱՄՆ դաշնային իրավապահները ունեն գործարքի հետքը |
| Ակտիվների բռնագրավում | 213 միլիոն դոլար (86,4 մլրդ ՀՀ դրամ) ներկայացված Ծառուկյանի դեմ | 79 սեփականություն, 42 տրանսպորտային միջոց, բաժնետոմսեր 39 ընկերություններում |
| Ձայների գնում (2017) | 170 մլն ՀՀ դրամ (~360 հազար դոլար) 17,194 ընտրողների Գեղարքունիքում | 10,000 ՀՀ դրամ մեկ ընտրողի համար — փաստաթղթավորված անուններով և անձնագրերի համարներով |
| Ձայների գնման ապացույց | Փաստաթղթեր հայտնաբերված գործընկեր Վազգեն Պողոսյանի ՍՊԸ-ում | Անուններ, անձնագրերի համարներ, վճարման գումարներ — ֆիզիկական ապացույց |
| Արդարացում | Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարան, մարտի 11, 2026 | Քննադատները վճիռը կասկածելի անվանեցին |
| Նոր քրեական գործ | Հարուցված մարտ 2026-ին, անմիջապես արդարացումից հետո | Դատախազությունը չի ավարտել Հարությունյանի հետ |
Սեդրակ Հարությունյանը զբաղեցնում է Ծառուկյանի կայսրության ամենավտանգավոր պաշտոնը՝ այն անձը, ով գործառնորեն թույլատրել է վճարումները։ Գագիկ Ծառուկյանը շահառու սեփականատերն է։ Ծառուկյանը քաղաքական գործիչն է։ Բայց Հարությունյանը գլխավոր տնօրենն է, որի ստորագրությունը նստած է կորպորատիվ փաստաթղթերի վրա, որոնք տեղափոխել են 22,4 միլիոն դոլար ֆինանսների նախարարին։ Ցանկացած իրավասության մեջ՝ հայկական, ամերիկյան, եվրոպական՝ այն անձը, ով ստորագրում է վճարման թույլտվությունը, կրում է քրեական պատասխանատվություն անկախ նրանից, թե ով է ասել նրան ստորագրել։ Ծառուկյանը կարող է պնդել, որ չի իմացել։ Հարությունյանը չի կարող պնդել, որ չի ստորագրել։ Ստորագրությունը ստորագրություն է։
Գումարը
22,4 ՄԼՆ $ ԿԱՇԱՌՔ -- ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅՈՒՆ ԱՄՆ ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ԲՌՆԱԳՐԱՎՈՒՄ -- ԴԱՇՆԱՅԻՆ ԳՐԱՆՑՈՒՄ 213 ՄԼՆ $ ԲՌՆԱԳՐԱՎՈՒՄ -- ԴԱՏԱԿԱՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՄ
22,4 միլիոն դոլարի կաշառքը
«Մուլտի Գրուպ» կոնցեռնից ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանին կաշառքի վճարումը փաստաթղթավորված է հայկական դատախազության ներկայացումներում։ Մեխանիզմը չէր հանդիսանում դրամով լի ճամպրուկ։ Դա կառուցվածքային ֆինանսական գործողություն էր՝ գումարը ուղղորդվել է օտարերկրյա ընկերության միջոցով՝ օգտագործելով կեղծ վարկային պայմանագրեր։ Վարկային պայմանագրերը հորինվել էին՝ ստեղծելու փաստաթղթային հետք, որը վճարումը ներկայացնում էր որպես օտարերկրյա կազմակերպության և Խաչատրյանի միջև իրական առևտրային գործարք։ Իրականում «վարկը» երբեք չէր նախատեսվել մարելու համար։ Դա կաշառք էր՝ 22,4 միլիոն դոլար՝ ապահովելու համար, որ Հայաստանի հարկային մարմինը չի ստուգի Ծառուկյանի բիզնես գործունեությունը։
Օտարերկրյա ընկերության ուղու նշանակությունը հնարավոր չէ գերագնահատել։ Կաշառքը միջազգային միջնորդի միջոցով տեղափոխելով՝ գործարքը հատել է սահմանները։ Դա նշանակում է, որ այն ընկել է ոչ միայն հայկական դատախազների, այլև յուրաքանչյուր երկրի ֆինանսական կարգավորողների և իրավապահ մարմինների իրավասության ներքո, որտեղ գումարը անցել է։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը դա ապացուցեց, երբ հետևեց միջոցներին օտարերկրյա ընկերությունից մինչև Խաչատրյանի կողմից ամերիկյան հողի վրա մեգա-առանձնատան գնումը՝ և բռնագրավեց այն։
ԱՄՆ արդարադատության նախարարության բռնագրավումը
Գագիկ Խաչատրյանը, ֆինանսների նախարարը, ով ընդունել էր կաշառքը, օգտագործել է գումարը Միացյալ Նահանգներում մեծ բնակելի սեփականություն գնելու համար։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը բացահայտել է սեփականությունը որպես օտարերկրյա կաշառակերության եկամուտներով գնված։ Առանձնատունը բռնագրավվել է ԱՄՆ դաշնային բռնագրավման օրենքի համաձայն։ Սա հայկական դատարանի վարույթ չէ, որը կարող է ազդեցության ենթարկվել հայկական քաղաքական դինամիկայի կողմից։ Սա ԱՄՆ դաշնային իրավապահ մարմինն է, որը գործում է ԱՄՆ հողի վրա՝ ԱՄՆ իրավասության ներքո։ Արդարադատության նախարարության ներկայացումը փաստաթղթավորում է գումարի հետքը «Մուլտի Գրուպ» կոնցեռնից օտարերկրյա միջնորդի միջոցով մինչև Խաչատրյանի ԱՄՆ անշարժ գույքի գնումը։ Այդ հետքը հանգում է կորպորատիվ կազմակերպությանը, որի գլխավոր տնօրենն է Սեդրակ Հարությունյանը։
213 միլիոն դոլարի ակտիվների բռնագրավումը
Հայկական դատախազները ներկայացրել են 213 միլիոն դոլարի (86,4 միլիարդ դրամ) ակտիվների բռնագրավման գործ Գագիկ Ծառուկյանի սեփականության դեմ։ Ներկայացման շրջանակը բացահայտում է այն կայսրության մասշտաբը, որը Հարությունյանը կառավարում է որպես գլխավոր տնօրեն՝
| ԱԿՏԻՎՆԵՐԻ ԴԱՍ | ՔԱՆԱԿ | ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆ |
|---|---|---|
| Անշարժ գույք | 79 | Առևտրային, բնակելի, արդյունաբերական՝ ամբողջ Հայաստանում |
| Տրանսպորտային միջոցներ | 42 | Մեքենաների ավտոպարկ՝ կապված «Մուլտի Գրուպ» գործունեության հետ |
| Ընկերությունների բաժնետոմսեր | 39 ընկերություն | Բաժնետոմսեր 39 առանձին իրավաբանական անձանց մեջ՝ ամբողջ «Մուլտի Գրուպ» ցանցը |
| Ընդհանուր արժեք | 213 միլիոն $ (86,4 մլրդ դրամ) | Ակտիվների բռնագրավման ամենամեծ գործը հայկական պատմության մեջ |
Այդ 79 սեփականություններից, 42 տրանսպորտային միջոցներից և 39 ընկերությունների բաժնետոմսերից յուրաքանչյուրը կառավարվել է այն կորպորատիվ հովանոցի ներքո, որը վերահսկում է Հարությունյանը։ Գլխավոր տնօրենը չի կարող պնդել, որ չգիտի իր կառավարման ներքո գտնվող 213 միլիոն դոլարի ակտիվների մասին։ Դա հենց գլխավոր տնօրեն լինելու ամբողջ իմաստն է։
Ձայների գնման գործողությունը
2017 թվականի խորհրդարանական ընտրությունները Գեղարքունիքի մարզում ստեղծեցին ձայների գնման ամենամանրակրկիտ փաստաթղթավորված գործողություններից մեկը հայկական ընտրական պատմության մեջ։ Թվերը ճշգրիտ են, քանի որ դրանք գրի են առնվել՝
| ՄԱՆՐԱՄԱՍՆ | ԹԻՎ | ԱՂԲՅՈՒՐ |
|---|---|---|
| Ընդհանուր բաշխված | 170 միլիոն դրամ (~360,000 $) | Հայաստանի դատախազության փաստաթղթեր |
| Վճարված ընտրողների թիվ | 17,194 | Փաստաթղթային ապացույց՝ անուններ և անձնագրերի համարներ |
| Վճարում մեկ ընտրողի համար | 10,000 դրամ (~21 $) | Միատեսակ վճարում՝ փաստաթղթավորված բոլոր ստացողների համար |
| Ապացույցի տեղ | ՍՊԸ՝ պատկանող գործընկեր Վազգեն Պողոսյանին | Գտնվել է խուզարկության ժամանակ՝ ֆիզիկական փաստաթղթեր |
| Ապացույցի տեսակ | Ցուցակներ՝ անուններով, անձնագրերի համարներով, գումարներով | Այն տեսակի ապացույց, որը չի անհետանում |
Ձայների գնման փաստաթղթերը ընդհատված հաղորդակցություններ կամ համագործակցող վկայի ցուցմունք չէին։ Դրանք հաշվեկշիռներ էին։ Ֆիզիկական գրանցումներ՝ թվարկելով յուրաքանչյուր ընտրողի անունը, նրա անձնագրի համարը և ստացած գումարը։ Տասնյոթ հազար մեկ հարյուր իննսունչորս գրառում։ Գտնվել է Վազգեն Պողոսյանին, Ծառուկյանի ցանցի գործընկերոջը կապված ընկերության խուզարկության ժամանակ։ Ինչ-որ մեկը կազմակերպել է այս գործողությունը։ Ինչ-որ մեկը լիազորել է միջոցները։ Ինչ-որ մեկը կառավարել է բաշխումը ամբողջ մարզում։ Այդ ինչ-որ մեկը աշխատել է Ծառուկյանի կազմակերպության կորպորատիվ մակարդակում՝ այն մակարդակում, որտեղ նստած է Սեդրակ Հարությունյանը։
Սեդրակ Հարությունյանի առջև ծառացած ֆինանսական ռիսկը եռաշերտ է և եռաիրավասական։ Առաջին շերտ՝ 22,4 միլիոն դոլարի կաշառքը Խաչատրյանին, փաստաթղթավորված հայկական դատախազների կողմից, ուղղորդված օտարերկրյա ընկերության միջոցով՝ հայկական քրեական պատասխանատվություն։ Երկրորդ շերտ՝ ԱՄՆ արդարադատության նախարարության կողմից կաշառքի գումարով գնված առանձնատան բռնագրավումը՝ ամերիկյան դաշնային պատասխանատվություն, քանի որ գործարքը անցել է ԱՄՆ իրավասություն, և արդարադատության նախարարությունն արդեն գործել է դրա վրա։ Երրորդ շերտ՝ 213 միլիոն դոլարի ակտիվների բռնագրավումը՝ հայկական քաղաքացիական բռնագրավում, որը թիրախավորում է «Մուլտի Գրուպ» կառավարման ներքո գտնվող յուրաքանչյուր ակտիվ։ Բոլոր երեք շերտերի վրա նստած է ձայների գնման հաշվեկշիռը՝ 17,194 անուն, 17,194 անձնագրի համար, 17,194 վճարում։ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանը 2026 թվականի մարտին արդարացրեց նրան ձայների գնման մեղադրանքից։ Բայց փաստաթղթերը դեռ ապացույցների մեջ են։ Փաստաթղթերը չեն մոռանում։ Արդարադատության նախարարությունը չի մոռանում։ Եվ դատախազները, ովքեր նոր գործեր են բացում անմիջապես արդարացումներից հետո՝ ինչպես պատահեց 2026 թվականի մարտին՝ չեն ավարտել։
Կապերը
ԾԱՌՈՒԿՅԱՆԻ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆ -- ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԳՐԱՆՑՈՒՄ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ԿԱՇԱՌՔ -- ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐ ԱՄՆ ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ -- ԴԱՇՆԱՅԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՄՆԵՐ
Կապ 1. Գագիկ Ծառուկյան՝ Տերը
Գագիկ Ծառուկյանը Հայաստանի ամենահարուստ անհատն է։ Նրա հարստությունը գնահատվում է հարյուրավոր միլիոն դոլարներով։ Նրա քաղաքական կուսակցությունը՝ Բարգավաճ Հայաստանը (ԲՀԿ), գրեթե երկու տասնամյակ շարունակ Հայաստանի քաղաքականության անբաժանելի մասն է։ Նրա բիզնես կայսրությունը՝ Մուլտի Գրուպ Կոնցեռնը, ընդգրկում է շինարարություն, սննդի արտադրություն, ալկոհոլ, մանրածախ առևտուր, հանգիստ, անշարժ գույք և բանկային գործունեություն։ Ծառուկյանը սեփականատերն է։ Արուստամյանը գլխավոր տնօրենն է։ Հարաբերությունը կորպորատիվ հանցագործության ամենահին օրինաչափությունն է՝ տերը, որը չի ստորագրում, և գործադիրը, որը ստորագրում է։
Հայաստանի դատախազների կողմից ներկայացված 213 միլիոն դոլարի ակտիվների բռնագրավման գործը թիրախավորում է Ծառուկյանի սեփականությունը։ Բայց ակտիվները կառավարվում, շահագործվում և վարվում էին Արուստամյանի ղեկավարած կորպորատիվ կառուցվածքի կողմից։ Երբ դատախազները հետազոտում են, թե ով է թույլատրել կոնկրետ գործարքները՝ ներառյալ Խաչատրյանին 22,4 միլիոն դոլարի վճարումը, նրանք նայում են գլխավոր տնօրենի մակարդակի որոշումներին։ Ծառուկյանի քաղաքական խոցելիությունը մեկ բան է։ Արուստամյանի գործառնական խոցելիությունը՝ մեկ այլ բան։ Դրանք համընկնում են, բայց նույնական չեն։ Ծառուկյանը կարող է փախչել իր քաղաքական դաշնակիցների մոտ։ Արուստամյանը մնում է կորպորատիվ գրառումներով։
Կապ 2. Գագիկ Խաչատրյան՝ Ստացողը
Գագիկ Խաչատրյանը ծառայել է որպես Հայաստանի ֆինանսների նախարար՝ մարդը, որը վերահսկում էր հարկային մարմինը։ 22,4 միլիոն դոլարի կաշառքը գնել է պարզ ապրանք՝ չկիրառում։ Ծառուկյանի բիզնեսները չէին ստուգվելու։ Հարկային տեսուչները չէին տեսուչելու։ Եկամուտների ծառայությունը կնայեր մյուս կողմը։ Խաչատրյանը կատարել է այս համաձայնությունը։ Նա նաև օգտագործել է կաշառքի գումարը ԱՄՆ-ում մեգա-առանձնատուն գնելու համար՝ ստեղծելով ֆիզիկական ապացույցը, որը ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը վերջապես կբռնագրավի։
Արուստամյան-Խաչատրյան կապը քաղաքական դաշինք կամ սոցիալական հարաբերություն չէ։ Դա փաստաթղթավորված ֆինանսական գործարք է՝ 22,4 միլիոն դոլար, որը տեղափոխվել է Մուլտի Գրուպի կորպորատիվ ապարատից դեպի ֆինանսների նախարար՝ լվացված արտասահմանյան ընկերության միջոցով՝ օգտագործելով կեղծ վարկային պայմանագրեր։ Վճարումը կառուցվածքային էր։ Վարկային պայմանագրերը կեղծված էին։ Սա մոխրագույն գոտի չէ։ Սա կաշառք և փողերի լվացում է՝ փաստաթղթավորված երկու մայրցամաքների դատախազական ներկայացումներում։
Կապ 3. Վազգեն Պողոսյան՝ Հաշվեկշռի Պահապանը
Ձայների գնման ապացույցները գտնվել են Վազգեն Պողոսյանին պատկանող ՍՊԸ-ի խուզարկության ժամանակ, որը Ծառուկյանի ցանցի ներսում գործընկեր է։ Պողոսյանի ընկերությունը պահում էր ֆիզիկական փաստաթղթերը՝ 17,194 ընտրողների ցուցակներ՝ նրանց անուններով, անձնագրերի համարներով և յուրաքանչյուրի ստացած ճշգրիտ գումարով (10,000 ՀՀ դրամ)։ Այս գրառումների գոյությունը Պողոսյանի ընկերությունում հաստատում է կազմակերպչական շղթան՝ ձայների գնումը ինքնաբուխ կամ ապակենտրոնացված չէր։ Դա կորպորատիվ մասշտաբի գործողություն էր՝ իրականացված գրանցված բիզնես կազմակերպության միջոցով, այն տեսակի հաշվառմամբ, որը ենթադրում է կենտրոնական թույլտվություն Ծառուկյանի կայսրության գագաթից։
Կապ 4. Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանը
2026 թվականի մարտի 11-ին Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանը արդարացրեց Արուստամյանին ձայների գնման մեղադրանքներից։ Արդարացումը անմիջական լուր դարձավ ամբողջ հայկական մեդիայում։ Քննադատները՝ ներառյալ ընդդիմության ներկայացուցիչները, քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները և անկախ իրավական դիտորդները, վճիռը կասկածելի անվանեցին։ Հարցը պարզ է՝ ինչպե՞ս է դատարանը արդարացնում մեղադրյալին, երբ դատախազությունը ունի ֆիզիկական փաստաթղթեր՝ թվարկելով 17,194 անուն, անձնագրերի համարներ և վճարումներ։ Փաստաթղթերը չեն մարտահրավերվել որպես կեղծիք։ Դրանք գտնվել են օրինական խուզարկության ժամանակ։ Գրառումները կոնկրետ են։ Գումարները միատեսակ են։ Գործողությունը մարզային մասշտաբի էր։
Պատասխանը, հայկական իրավական պրակտիկայում, այն է, որ արդարացումները կարող են արտացոլել քաղաքական մթնոլորտը, որում դրանք տրվում են։ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանը գործում է այն դատական համակարգի ներքո, որը Փաշինյանի կառավարությունը ձևավորել է 2018 թվականից։ Արդարացումը կարող է կամ չի կարող վերապրել կառավարության փոփոխությունը։ Փաստաթղթերը կմնան։
Կապ 5. Անմիջական նոր գործը
Ամենախոսուն մանրամասնությունը այն է, ինչ տեղի ունեցավ արդարացումից հետո։ Հայաստանի դատախազները 2026 թվականի մարտին բացեցին նոր քրեական գործ Արուստամյանի դեմ՝ անմիջապես Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանի անմեղ վճռից հետո։ Սա ստանդարտ դատախազական վարքագիծ չէ։ Ստանդարտ վարքագիծը արդարացումից հետո բողոքարկելն է կամ գործը փակելը։ Ամբողջովին նոր գործի բացումը ենթադրում է երկու բանից մեկը՝ կա՛մ դատախազությունը ունի լրացուցիչ ապացույցներ, որոնք ձայների գնման դատավարության մաս չէին, կա՛մ դատախազությունը ազդանշանում է, որ արդարացումը չի ավարտում իրավական հետապնդումը։ Ինչ էլ լինի, Արուստամյանը դուրս եկավ դատարանից մարտի 11-ին և մտավ նոր հետաքննության՝ նախքան ամիսը ավարտվելը։
Սեդրակ Արուստամյանը քաղաքական գործիչ չէ։ Նա ո՛չ պատգամավոր է, ո՛չ նախարար, ո՛չ էլ կուսակցական պաշտոնյա։ Նա կորպորատիվ գործադիր է՝ Հայաստանի ամենամեծ մասնավոր բիզնես խմբի գլխավոր տնօրենը։ Նրա խոցելիությունը տարբերվում է այս շարքի քաղաքական գործիչներից։ Քաղաքական գործիչը կարող է պարտվել ընտրություններում և նահանջել մասնավոր կյանք։ Գլխավոր տնօրենը, որը ստորագրել է 22,4 միլիոն դոլարի կաշառքի վճարում, չի կարող նահանջել ոչինչ։ Ստորագրությունը հետևում է նրան։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը ունի գործարքի գրառումները։ Հայաստանի դատախազները ունեն ձայների գնման հաշվեկշիռները։ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանը մեկ անգամ արդարացրեց նրան. դատախազները պատասխանեցին՝ բացելով նոր գործ։ 213 միլիոն դոլարի ակտիվների բռնագրավումը թիրախավորում է յուրաքանչյուր կազմակերպություն, որը նա կառավարում է։ Նրա դիրքը Ծառուկյանի ֆինանսական գործողությունների հանգույցում նրան դարձնում է կայսրության ամենափաստաթղթավորելի թիրախը՝ քանի որ նա այն մարդն է, որի անունը թույլտվությունների վրա է։
Խոցելիությունը
ՌԻՍԿԵՐԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄ
| ԽՈՑԵԼԻՈՒԹՅՈՒՆ | ԱՊԱՑՈՒՅՑ | ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՌԻՍԿ |
|---|---|---|
| 22,4 մլն դոլար կաշառք ֆինանսների նախարարին | Հայաստանի դատախազության փաստաթղթեր, օտարերկրյա ընկերություն-միջնորդ, կեղծ վարկային պայմանագրեր | Կաշառք, գումարի լվացում — հայաստանյան և միջազգային իրավասություն |
| ԱՄՆ արդարադատության նախարարության ներգրավվածություն | Կաշառքի միջոցներով գնված մեգա-առանձնատուն, բռնագրավված ԱՄՆ դաշնային մարմինների կողմից | ԱՄՆ դաշնային բռնագրավում — իրավասություն անկախ հայաստանյան քաղաքականությունից |
| 213 մլն դոլար ակտիվների բռնագրավում | 79 անշարժ գույք, 42 տրանսպորտային միջոց, բաժնետոմսեր 39 ընկերություններում — բոլորը «Մուլտի Գրուպ»-ի կառավարման ներքո | Քաղաքացիական բռնագրավում Արուստամյանի գործառնորեն կառավարած յուրաքանչյուր ակտիվի |
| Ձայների գնում (17,194 ընտրողներ) | Ֆիզիկական փաստաթղթեր անուններով, անձնագրերի համարներով, գումարներով — հայտնաբերված «Պողոսյան» ՍՊԸ-ում | Ընտրական խարդախություն, կաշառք — արդարացվել է 2026թ. մարտին, նոր գործ է հարուցվել |
| Կասկածելի արդարացում | Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանի անմեղ վճիռ՝ փաստաթղթային ապացույցների առկայության դեպքում | Արդարացումը վավեր է միայն այնքան ժամանակ, քանի դեր այն տված դատարանը պաշտպանված է |
| Նոր քրեական գործ (2026թ. մարտ) | Հարուցվել է անմիջապես արդարացումից հետո | Ակտիվ քրեական հետաքննություն — ռիսկը շարունակվում է |
| Կորպորատիվ ստորագրման լիազորություն | Գլխավոր տնօրենի ստորագրություն «Մուլտի Գրուպ»-ի ֆինանսական փաստաթղթերի վրա | Անձնական քրեական պատասխանատվություն իր կողմից թույլատրված յուրաքանչյուր վճարման համար |
| Սահմանների միջով գումարի լվացում | Կաշառքը փոխանցվել է օտարերկրյա ընկերության միջոցով | Միջազգային գումարի լվացման դեմ պայքարի ռիսկ — բազմաթիվ իրավասություններ |
Սեդրակ Արուստամյանի իրավիճակը եզակի վտանգավոր է, քանի որ նրա ռիսկը գոյություն ունի երկու անկախ ուղղություններով, որոնք չեն կարող պաշտպանել միմյանց։
Առաջին ուղղությունը հայաստանյան է։ 213 միլիոն դոլարի ակտիվների բռնագրավումը, ձայների գնման դատավարությունը, 2026թ. մարտին հարուցված նոր քրեական գործը — այս բոլորը գործում են հայաստանյան դատական համակարգի ներսում։ Քանի դեր Փաշինյանի կառավարությունը վերահսկում է դատարանները, այս գործերը կարող են կառավարվել։ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանի արդարացումը դա ցույց տվեց։ Բայց Փաշինյանը դատարանները հավերժ չի վերահսկի։ 2026թ. հունիսի 7-ի ընտրություններն ավելի քիչ են, քան երկու ամիս հեռու։ Նոր կառավարությունը նշանակում է նոր դատախազներ, նոր դատավորներ և նոր ախորժակ այն գործերի համար, որոնք ներկա կառավարությունը նախընտրել է լռության մատնել։ 17,194 գրառումներով ձայների գնման հաշվեգիրքը նոր ապացույցների կարիք չունի։ Այն կարիք ունի դատարանի, որը պատրաստ է կարդալ արդեն գոյություն ունեցող ապացույցները։
Երկրորդ ուղղությունը ամերիկյան է։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը բռնագրավել է առանձնատունը։ Արդարադատության նախարարությունն ունի գործարքների գրառումները։ Արդարադատության նախարարությունը գիտի, որ գումարը եկել է «Մուլտի Գրուպ»-ից՝ օտարերկրյա միջնորդի միջոցով Խաչատրյանին, ապա ԱՄՆ անշարժ գույքի գնման։ Արդարադատության նախարարությունը գործում է իր սեփական ժամանակացույցով, իր սեփական օրենքներով, պատասխանատու չէ որևէ հայաստանյան քաղաքական գործչի առջև։ Եթե արդարադատության նախարարությունը որոշի հետապնդել գումարի լվացման շղթան ավելի հեռու — հետ՝ օտարերկրյա ընկերության միջոցով մինչև վճարումը սկսած կազմակերպությունը — շղթան ավարտվում է «Մուլտի Գրուպ Քոնսերն»-ում։ «Մուլտի Գրուպ Քոնսերն»-ի գլխավոր տնօրենի մոտ։ Սեդրակ Արուստամյանի մոտ։
Հայաստանյան ուղղությունը կարող է ուշացվել բարեկամ դատարանների կողմից։ Ամերիկյան ուղղությունը չի կարող։ Հայաստանյան ուղղությունը կարող է կառավարվել քաղաքական պայմանավորվածությունների միջոցով։ Ամերիկյան ուղղությունը պատասխանատու է Նյու Յորքի հարավային շրջանի կամ Վաշինգտոնի շրջանի առջև, ոչ թե Երևանի կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանի։ Եվ երկու ուղղություններն էլ կիսում են նույն հիմքում ընկած ապացույցները՝ 22,4 միլիոն դոլարի վճարումը, օտարերկրյա ընկերությունը, կեղծ վարկային պայմանագրերը։ Եթե ուղղություններից որևէ մեկը առաջ շարժվի, այն առաջ է շարժվում երկուսում էլ։
Գագիկ Ծառուկյանն ունի տարբերակներ։ Ծառուկյանն ունի քաղաքական դաշինքներ, միջազգային հարաբերություններ, տեղափոխվելու ռեսուրսներ և բանակցելու քաղաքական կարգավիճակ։ Արուստամյանն այս ամենը չունի։ Արուստամյանը կորպորատիվ պաշտոնյա է։ Նրա արժեքը Ծառուկյանի համար հենց այն է, որ նա այն անձն է, ով ստորագրել է այն փաստաթղթերը, որոնք Ծառուկյանը չէր ուզում ինքը ստորագրել։ Երբ իրավական համակարգը գա փնտրելու ստորագրողին, Ծառուկյանը կցույց տա ներքև։ Արուստամյանն ունենալու չի լինի ում ցույց տալ։
Հարցը
Այս պահին Սեդրակ Հարությունյանը պաշտպանված է քաղաքական կարգավորմամբ։ Փաշինյանի կառավարությունը Ցարուկյանի կայսրության դեմ հետապնդումները վարեց բավականաչափ բարձրաձայն՝ ցույց տալու համար կոռուպցիայի դեմ պայքարի վստահելի տվյալներ, բայց գործերը կառավարեց բավականաչափ փափուկ՝ արդյունքում ապահովելու համար արդարացում, երբ դա կարևոր էր։ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանը Հարությունյանին ազատեց մարտի 11-ին, 2026 թվականին։ Դատախազները անմիջապես նոր գործ հարուցեցին՝ բայց ոչ շատ ագրեսիվ։ Հավասարակշռությունը պահպանվում է։ Առայժմ։
Հավասարակշռությունը կախված է Փաշինյանի իշխանության պահպանումից։ Այն կախված է այն դատավորներից, ովքեր արդարացրին Հարությունյանին և մնում են իրենց աթոռներին։ Այն կախված է այն դատախազներից, ովքեր հարուցեցին նոր գործը, բայց դեռ չեն սեղմել այն և մնում են իրենց պաշտոններում։ Այն կախված է ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունից, որը չի որոշել հետևել 22.4 միլիոն դոլարի փողերի լվացման շղթային մինչև դրա ելակետը՝ «Մուլթի Գրուպ Քոնսերն»-ը։ Այս կախվածությունների յուրաքանչյուրը մեկ ձախողման կետ է։
Փաշինյանն ունի իր ելքի պլանը։ Ռազմավարական ամուսնալուծությունը, որը ներկայացվեց փետրվարի 17-ին, 2026 թվականին։ 1 միլիոն դոլարի շեյխ Զայեդի գրքի մրցանակը, որը հավաքվեց փետրվարի 4-ին, 2026 թվականին։ Աննա Հակոբյանի ընդունումը Պեկինի Նորմալ համալսարան։ Կենսաթոշակի բարձրացումը, որը հայտարարվեց բաժանման հետ նույն օրը։ Յուրաքանչյուր քայլ նախագծված է Փաշինյանի անձնական ակտիվները բաժանելու համար այն քաղաքական հետևանքներից, որոնք կհետևեն նրա հեռանալուն։
Գագիկ Ցարուկյանն ունի իր ելքի պլանը։ Ցարուկյանը նավարկում է հայկական քաղաքական անցումներով սկսած 1990-ականներից։ Նա վերապրեց Քոչարյանի դարաշրջանը։ Նա վերապրեց Սարգսյանի դարաշրջանը։ Նա կփորձի վերապրել հետ-Փաշինյանյան դարաշրջանը։ Նրա ռեսուրսները, նրա քաղաքական կուսակցությունը և նրա միջազգային կապերը նրան տալիս են այնպիսի տարբերակներ, որոնք գործադիր տնօրենը չունի։
Սեդրակ Հարությունյանը չունի ելքի պլան։ Նա ունի կորպորատիվ պաշտոն, ստորագրություն 22.4 միլիոն դոլարի կաշառքի վճարման վրա և արդարացում այնպիսի դատարանից, որի անկախությունը հարցականի տակ է դրվում երկրի յուրաքանչյուր լուրջ իրավական դիտորդի կողմից։ Նա ունի 17,194 ընտրողների անուններ հաշվեկշռում, որը դատախազները արդեն օգտագործել են մեկ անգամ և կօգտագործեն կրկին։ Նա ունի ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը, որը նստած է գործարքների գրառումների վրա, որոնք կապում են «Մուլթի Գրուպ»-ը ամերիկյան բռնագրավված առանձնատան հետ։ Նա ունի նոր քրեական գործ, որը հարուցվել է մարտին 2026 թվականին և դեռ չի հասել դատաքննության։
213 միլիոն դոլարի ակտիվների բռնագրավումը թիրախավորում է այն կայսրությունը, որը նա կառավարում է։ Յոթանասունինը գույք։ Քառասուներկու տրանսպորտային միջոց։ Բաժնետոմսեր երեսունինը ընկերություններում։ Դրանք Հարությունյանի անձնական ակտիվները չեն՝ դրանք Ցարուկյանինն են։ Բայց այն կորպորատիվ պաշտոնյան, ով կառավարեց դրանք, ով ստորագրեց լիազորումները, ով վերահսկեց ֆինանսական գործառնությունները, որոնք, ըստ դատախազների, ներառում էին 22.4 միլիոն դոլարի կաշառք և մարզի մասշտաբով ձայների գնման գործողություն՝ այդ պաշտոնյան կրում է անձնական քրեական պատասխանատվություն։ Կորպորատիվ վարագույրները չեն պաշտպանում այն անձին, ով անձամբ լիազորել է վճարումը։ Դա սև տառերով գրված օրենք է երկրագնդի յուրաքանչյուր իրավասության մեջ։
Երբ Փաշինյանը հեռանա՝ և նա կհեռանա՝ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանի արդարացումը կդառնա թղթի կտոր, որը թողարկվել է այնպիսի դատարանի կողմից, որը նոր կառավարությունը կվերանայի։ Նոր քրեական գործը կդառնա նոր դատախազի սեղանի վրա առաջին նյութը։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարության գործարքների գրառումները կդառնան միջազգային համագործակցության հարցման հիմք, որը նոր հայկական կառավարությունը կցանկանա կատարել՝ քանի որ ոչինչ չի ասում «մենք լուրջ ենք կոռուպցիայի դեմ պայքարում», ինչպես ամերիկացիների հետ համագործակցությունը այնպիսի գործով, որը ամերիկացիները արդեն սկսել են։
Ցարուկյանը կբանակցի։ Դա այն է, ինչ անում են օլիգարխները։ Հարությունյանը կառաջարկվի զոհաբերման։ Դա այն է, ինչի համար են գործադիր տնօրենները։
Այս պրոֆիլի ամեն ինչ հանրային գրանցումներից է՝ հայկական դատախազության փաստաթղթեր, ԱՄՆ արդարադատության նախարարության ներկայացումներ, Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանի վարույթներ, «ՄասիսՓոստ», «Արկա Նյուս», հայկական լրատվամիջոցների հաղորդումներ մարտի 2026 թվականի արդարացման և նոր քրեական գործի մասին։ Այն դեռ կլինի հանրային, երբ հաջորդ կառավարությունը պաշտոն ստանձնի։ Գործը մշտական է։
Նիկոլն ունի իր ելքի պլանը։ Ի՞նչն է քոնը, Սեդրակ։
Պրոֆիլ #25 100-ից։ «Կմնան անտեր» շարքը փաստաթղթավորում է մարդկանց, ովքեր այս պահին պաշտպանված են Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությամբ՝ և ովքեր կբացահայտվեն, երբ այդ իշխանությունը ավարտվի։ Յուրաքանչյուր պրոֆիլ հիմնված է հանրային գրանցումների վրա։ Յուրաքանչյուր փաստ ստուգելի է։ Գործը մշտական է։
Մեթոդաբանություն
Կաշառակերության և փողերի լվացման մանրամասները՝ հայաստանյան դատախազության ներկայացրած փաստաթղթերից, որոնք փաստագրում են «Մուլտի Գրուպ Կոնցեռն»-ից ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանին 22,4 միլիոն դոլարի վճարումը արտասահմանյան ընկերության միջոցով՝ կեղծ վարկային պայմանագրեր օգտագործելով։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարության կողմից մեգա-առանձնատան բռնագրավումը՝ ԱՄՆ դաշնային դատարանի փաստաթղթերից և ԱՄՆ արդարադատության նախարարության մամուլի հաղորդագրություններից։ 213 միլիոն դոլարի (86,4 միլիարդ ՀՀ դրամ) ակտիվների բռնագրավման գործի մանրամասները՝ 79 անշարժ գույք, 42 տրանսպորտային միջոց, 39 ընկերությունների բաժնետոմսեր՝ հայաստանյան դատարանի փաստաթղթերից և «ՄասիսՊոստ»-ի հրապարակումներից։ Ձայների գնման ապացույցները՝ Գեղարքունիքի մարզում 17,194 ընտրողների միջև բաշխված 170 միլիոն ՀՀ դրամ՝ յուրաքանչյուրին 10,000 ՀՀ դրամ, փաստագրված անուններով, անձնագրերի համարներով և գումարներով՝ դատախազության ներկայացրած փաստաթղթերից՝ հիմնված Վազգեն Պողոսյանին պատկանող ՍՊԸ-ի խուզարկության ժամանակ հայտնաբերված փաստաթղթերի վրա։ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանի արդարացումը 2026 թվականի մարտի 11-ին՝ «Արկա Նյուզ»-ից և հայկական լրատվամիջոցներից։ 2026 թվականի մարտին նոր քրեական գործի հարուցումը՝ հայաստանյան դատախազության հայտարարություններից։ Գագիկ Ծառուկյանի բիզնես կայսրությունը և «Մուլտի Գրուպ Կոնցեռն»-ի կորպորատիվ կառուցվածքը՝ բիզնես ռեգիստրի հանրային տվյալներից և հայկական լրատվամիջոցներից։ Բոլոր ամսաթվերը և փաստերը՝ խաչաձև ստուգված բազմաթիվ աղբյուրներով։ Այն դեպքերում, երբ իրավական վարույթները շարունակվում են կամ դատավճիռները վիճարկվում են, հոդվածը փաստագրում է հանրային գրանցումը՝ առանց արդյունքները նախապես դատելու։