Ինչ գիտենք
OSF-ARMENIA ԴԵՐԸ -- ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ ԽՈՂՈՎԱԿԱՇԱՐ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ -- ՓԱՍՏԱԹՂԹԱՎՈՐՎԱԾ ՍՏՎԵՐԱՅԻՆ ՎՊ ՇՐՋԱՆԱԿԱՎՈՐՈՒՄ -- ԸՆԴԴԻՄՈՒԹՅԱՆ ԼՐԱՏՎԱՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ՊՆԴՈՒՄ
Լարիսա Մինասյանը «Բաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստան»-ի գործադիր տնօրենն է։ Նա վերահսկում է այն հիմնադրամի առօրյա գործունեությունը, որը երեք տասնամյակ ծառայել է որպես հայկական քաղաքացիական հասարակության հիմնական ֆինանսական խողովակաշար։ Որպես գործադիր տնօրեն՝ նա վերահսկում է դրամաշնորհների հաստատման գործընթացը, որը որոշում է, թե որ հայկական ՀԿ-ներն են ստանում Սորոսի հիմնադրամի ֆինանսավորումը, և որոնք՝ ոչ։
Geopolitikym.org հետաքննությունը ուղղակիորեն շարադրում է կառուցվածքային պնդումը. «Քաղաքացիական ակտիվիստների համար գրեթե անհնար է դրամաշնորհներ ստանալ առանց Հիմնադրամի տնօրեն Լարիսա Մինասյանի հաստատման»։
Սա վարչական պնդում է, ոչ թե կոռուպցիայի մեղադրանք։ Այն նկարագրում է կառուցվածքային իրականություն՝ մեկ հիմնադրամի տնօրեն՝ 63+ միլիոն դոլար կուտակային հայկական ծախսերով դոնորի մոտ, ունի երկրի քաղաքացիական հասարակության դասի կենսապահովման նկատմամբ արդյունավետ դարպասապահական իշխանություն։
Կարևոր փաստերը
| ՓԱՍՏ | ՄԱՆՐԱՄԱՍՆ | ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆ |
|---|---|---|
| Պաշտոն | Գործադիր տնօրեն, OSF-Հայաստան | Վերահսկում է բոլոր ֆինանսավորվող կազմակերպությունների առօրյա դրամաշնորհների հաստատումները |
| Դրամաշնորհների դարպասապահություն | «Գրեթե անհնար է դրամաշնորհներ ստանալ առանց նրա հաստատման» -- geopolitikym.org | Արդյունավետ վետո այն մասին, թե որ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններն են գոյատևում և մասշտաբվում |
| Սորոսի ցանցի ծախսեր | 63+ միլիոն դոլար կուտակային Հայաստանում | Ինստիտուցիոնալ ազդեցության մասշտաբ |
| Խորհրդի նախագահ | Դավիթ Խաչատրյան («Կմնան անտեր» #29) | Նրա կառավարման շրջանակը սահմանվում է OSF-Հայաստան խորհրդի նախագահի կողմից |
| «Ստվերային ՎՊ» պիտակ | Ռուսական և հայկական ընդդիմադիր լրատվամիջոցների շրջանակավորում | Անկախ ճշգրիտ կամ պոլեմիկական լինելուց՝ պնդման կառուցվածքային հիմքը ստուգելի է |
| 2024 ռեբրենդինգ | OSF-Հայաստանը պաշտոնապես «անջատվեց» գլոբալ Սորոսի ցանցից | Նույն անձնակազմը, նույն ծրագրերը, նույն ցանցը -- փաստաթղթային փոփոխություն, ոչ թե իշխանության փոփոխություն |
«Ստվերային վարչապետ»-ը պոլեմիկական պիտակ է։ Դրա օգտագործումը ռուսական լրատվամիջոցների կողմից ծառայում է Հայաստանում Արևմուտքի հետ կապված քաղաքացիական հասարակությունը վարկաբեկելու ռուսական շահերին։ Բայց պիտակի տակ ընկած կառուցվածքային փաստը ռուսական քարոզչություն չէ -- այն ստուգելի վարչական իրականություն է։ Եթե քաղաքացիական հասարակության հիմնական դոնորի գործադիր տնօրենը վերահսկում է, թե որ կազմակերպություններն են ստանում ֆինանսավորում, և այդ կազմակերպությունները արտադրել են այն անձնակազմը, որն այժմ աշխատում է կառավարությունում, ապա գործադիր տնօրենը ձևավորել է այդ կառավարության համար առկա անձնակազմի ֆոնդը։ Սա ճիշտ է՝ անկախ նրանից, թե արդյոք նրան կոչում են ստվերային վարչապետ, թե ոչ։ Պիտակը վիճելի է։ Կառուցվածքը՝ ոչ։
Խողովակը, որը նա ֆինանսավորեց
ԽՈՂՈՎԱԿԱՅԻՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ -- ՓԱՍՏԱԹՂԹԱՎՈՐՎԱԾ ԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒՄՆԵՐ -- ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
«Սորոս-ՀԿ-ական կառավարական խողովակ» հետաքննությունը (հրապարակված այս շարքում) փաստաթղթավորում է ավելի քան 20 պաշտոնյաների, ովքեր անցել են հետևյալ ուղին՝ Սորոսի ֆինանսավորմամբ ՀԿ-ներում աշխատանք, այնուհետև ուղղակի անցում կառավարություն 2018 թվականի Թավշյա հեղափոխությունից հետո։ Այդ խողովակի բազմաթիվ կազմակերպություններ ստացել են ՓԲՀ-Հայաստանի դրամաշնորհներ, երբ Լարիսա Մինասյանը գործադիր տնօրեն էր։
| ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆ | ՍՈՐՈՍ/ՓԲՀ ՖԻՆԱՆՍԱՎՈՐՈՒՄ | ԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒՄ |
|---|---|---|
| Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ Հայաստան | Սորոսի ֆինանսավորմամբ հակակոռուպցիոն ՀԿ | Արմեն Գրիգորյան -- Անվտանգության խորհրդի քարտուղար («Կմնան անտեր» #37) |
| ՓԲՀ-Հայաստան (ուղղակի աշխատակից) | Ուղղակի ՓԲՀ աշխատանք | Սոս Ավետիսյան -- ԱԺ պատգամավոր, այնուհետև դեսպան Իսպանիայում («Կմնան անտեր» #34) |
| Տեղեկացված քաղաքացիների միություն | ՓԲՀ-Հայաստանի դրամաշնորհներ | Դանիել Իոաննիսյան -- Ընտրական բարեփոխումների հանձնաժողով |
| Հանրային քաղաքականության ինստիտուտ | ՓԲՀ-Հայաստանի դրամաշնորհներ | Արևիկ Անապիոսյան -- Նախարարի տեղակալ |
| «Հավասար իրավունքների համար» ՀԿ | ՓԲՀ-Հայաստանի դրամաշնորհներ | Գայանե Աբրահամյան -- ԱԺ պատգամավոր |
Մինասյանը անձամբ չի նշանակել այս մարդկանցից ոչ մեկին կառավարություն։ Խողովակը չի գործում անձնական նշանակումների միջոցով՝ այն գործում է ինստիտուցիոնալ ֆինանսավորման որոշումների միջոցով, որոնք որոշում են, թե որ կազմակերպություններն ու անհատներն են զարգացնում հավատարմագրերը, ցանցերը և տեսանելիությունը՝ քաղաքական անցումից հետո կառավարական հավաքագրում ներգրավելու համար։ Դրամաշնորհային որոշումները եկել են առաջինը։ Կառավարական հավաքագրումը եկել է երկրորդը։ Մինասյանը վերահսկել է առաջին փուլը։
Մտածեք, թե ինչ է նշանակում լինել այն ֆոնդի դարպասապահը, որից հավաքվում է կառավարությունը։ Մինասյանը 2015 կամ 2016 թվականներին չգիտեր, որ իր ֆինանսավորած կազմակերպությունները կդառնան 2018 թվականից հետո հեղափոխական կառավարության համար տաղանդների խողովակ։ Բայց նա ֆինանսավորում էր դրանք։ Նա որոշում էր, թե որոնք են վերապրում, որոնք են ընդլայնվում, որոնք են զարգացնում ինստիտուցիոնալ վստահելիությունը՝ ներգրավելու համար երիտասարդ մասնագետներին, ովքեր հետագայում կմտնեին կառավարություն։ Խողովակի դարպասապահը չէ խողովակի նախագծողը կամ նրա նպատակակետը։ Բայց դարպասապահը ձևավորում է այն, ինչ հոսում է դրանով՝ և պատասխանատու է այդ ձևավորման համար, երբ խողովակը դառնում է քաղաքականորեն վիճելի։
2024 թվականի ռեբրենդինգի հարցը
ԻՆՍՏԻՏՈՒՑԻՈՆԱԼ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ
2024 թվականին ՀՀ ԲՀԿ-ն պաշտոնապես անջատվեց համաշխարհային «Բաց հասարակության հիմնադրամներ» ցանցից և վերանվանվեց որպես անկախ հիմնադրամ։ Հայտարարված հիմնավորումն էր կազմակերպչական անկախությունը և կայունությունը։ Այդ ժամանակվա լրատվությունը ցույց էր տալիս, որ նույն անձնակազմը, նույն ծրագրերը և նույն ինստիտուցիոնալ ցանցը շարունակեցին գործել վերանվանումից հետո։
Եթե Լարիսա Մինասյանը մնաց որպես գործադիր տնօրեն այս անցումային շրջանում՝ ինչը հասանելի տեղեկատվությունը ենթադրում է, որ այդպես էր, ապա վերանվանումը փոխում է պաշտոնական պատկանելությունը գլխաթղթի վրա՝ առանց փոխելու իրական իշխանական կառուցվածքը։ Նա մնում է նույն ինստիտուտի գործադիր տնօրենը՝ վերահսկելով նույն դրամաշնորհային հոսքերը, նույն կազմակերպություններին, նույն ցանցերի միջոցով։
Վերանվանումը նաև չի վերացնում պատասխանատվությունը 2024 թվականից առաջ կայացված որոշումների համար։ ՀՀ ԲՀԿ-ի դրամաշնորհային որոշումների խորհրդարանական քննությունը կամ դատական վերանայումը խողովակաշարի տեղակայման ժամանակաշրջանում (2015-2022) կընդգրկի տարիներ, երբ ՀՀ ԲՀԿ-ն պաշտոնապես մաս էր կազմում համաշխարհային Սորոսի ցանցի։ Վերանվանումը որևէ իրավական պաշտպանություն չի տրամադրում 2024 թվականից առաջվա վարքագծի համար։
Կապերը
Դավիթ Խաչատրյան — ՓԲՀ-Հայաստան խորհրդի նախագահ («Կմնան անտեր» #29)
Դավիթ Խաչատրյանը ՓԲՀ-Հայաստան տնօրենների խորհրդի նախագահն է՝ Լարիսա Մինասյանի ղեկավարը ֆորմալ կառավարման կառուցվածքում։ Միասին նրանք հայկական քաղաքացիական հասարակությունը ձևավորած հաստատության երկանձնյա ղեկավարությունն են։ Խաչատրյանը սահմանում է կառավարումը, Մինասյանը վարում է գործառնական աշխատանքը։ Երկուսն էլ կբախվեն հաշվետվողականության նույն պահին։ Նրանց ճակատագիրը որպես «Կմնան անտեր» դեմքերի կառուցվածքորեն կապված է։
Սասուն Խաչատրյան — Հակակոռուպցիոն կիրառում (Դավիթի եղբայր)
Սասուն Խաչատրյանը (Դավիթի, խորհրդի նախագահի, եղբայրը) վարել է Հայաստանի հակակոռուպցիոն կիրառումը Փաշինյանի ամբողջ դարաշրջանում։ ՓԲՀ-Հայաստանի ցանկացած դրամաշնորհառու, որը հակակոռուպցիոն ուսումնասիրության առարկա էր դառնում այդ ժամանակահատվածում, բախվում էր իրավիճակի, երբ կիրառող մարմնի ղեկավարի եղբայրը նախագահում էր նրանց ֆինանսավորող հիմնադրամը։ Լարիսա Մինասյանը գործում էր այդ կառուցվածքային իրականության մեջ՝ անկախ նրանից՝ տեղյակ էր դրան, թե ոչ, անկախ նրանից՝ դա ազդել է կոնկրետ որոշումների վրա, թե ոչ։
Նրա ֆինանսավորած կազմակերպությունները — այժմ կառավարությունում
Վերը նշված հինգ պաշտոնյաները՝ Գրիգորյանը, Ավետիսյանը, Հովհաննիսյանը, Անապիոսյանը և Աբրահամյանը, փաստաթղթավորված դեպքերն են։ ՓԲՀ-Հայաստանի ֆինանսավորած կազմակերպություններով անցած կառավարական պաշտոնյաների իրական թիվը ավելի մեծ է։ Այդ պաշտոնյաներից յուրաքանչյուրը կրում է կարիերայի հետագիծ, որը սկսվում է Լարիսա Մինասյանի վերահսկած ֆինանսավորման որոշումից։ Երբ այդ պաշտոնյաները բախվեն քաղաքական անցումային հաշվետվողականությանը, նրանց կազմակերպչական բազան ֆինանսավորած հաստատությունը պատմության մի մասը կլինի։
Խոցելիությունը
| ԽՈՑԵԼԻՈՒԹՅՈՒՆ | ԱՊԱՑՈՒՅՑ | ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՌԻՍԿ |
|---|---|---|
| Ֆինանսական հոսքի վերահսկիչ | Գործադիր տնօրենը վերահսկում էր դրամաշնորհները այն կազմակերպություններին, որոնք մատակարարել են կադրեր կառավարությանը | Խորհրդարանական քննություն դրամաշնորհային որոշումների վերաբերյալ. հնարավոր պահանջներ արտասահմանյան ֆինանսավորման ռեեստրի համար |
| Արտասահմանյան ֆինանսավորման անթափանցիկություն | 63 միլիոն դոլարից ավելի՝ Սորոսի ցանցի ծախսեր. դրամաշնորհային որոշումների գործընթացը հրապարակային չէ | Արտասահմանյան ֆինանսավորմամբ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների աուդիտ ցանկացած հետ-Փաշինյանյան ազգայնական կառավարության ներքո |
| 2024թ. վերանվանում | Ինստիտուցիոնալ վերանվանում առանց կառուցվածքային փոփոխության | Վերանվանումը չի պաշտպանում 2024թ.-ից առաջվա գործունեությունը վերանայումից |
| Հակակոռուպցիոն չկիրառում | Խորհրդի նախագահի եղբայրը ղեկավարել է հակակոռուպցիոն կիրառումը | Քննություն այն մասին, թե արդյոք ԲՀԿ-ի ֆինանսավորմամբ որևէ կազմակերպություն ստացել է նախապատվական վերաբերմունք |
| «Ստվերային ՎՊ» որակում | Ռուսական և ընդդիմադիր լրատվամիջոցների շրջանակում. հիմնված ստուգելի կառուցվածքային դիրքի վրա | Քաղաքական և հեղինակության ռիսկ՝ անկախ իրավական ընթացակարգերից |
Ինչ կլինի հետո
Լարիսա Մինասյանը պետական պաշտոնյա չէ։ Նա չի հեռացվի իր պաշտոնից, երբ Փաշինյանը կորցնի իշխանությունը։ ՓԲՀ-Հայաստան՝ այժմ վերանվանված, կշարունակի գոյություն ունենալ։ Նա կարող է շարունակել մնալ նրա գործադիր տնօրենի պաշտոնում։ Հարցը նրանում չէ, թե արդյոք նա պետական պաշտոն է զբաղեցնում։ Հարցն այն է, թե արդյոք այն հաստատությունը, որը նա ղեկավարում է, և այն որոշումները, որոնք նա կայացրել է այն ղեկավարելիս, ենթակա կլինեն հանրային ուսումնասիրության այլ քաղաքական կարգի պայմաններում։
Փաշինյանի հեռանալուց հետո հնարավոր են երկու սցենար.
Առաջին սցենարում հաջորդ կառավարությունը ընդունում է ՓԲՀ-Հայաստանի շրջանակը որպես օրինական և խողովակաշարը՝ որպես պատմական փաստ, այլ ոչ թե շարունակական սպառնալիք։ Մինասյանը մնում է իր պաշտոնում։ Հաշվետվողականության պահը լինում է քաղաքական և հեղինակության, այլ ոչ թե իրավական։
Երկրորդ սցենարում հաջորդ կառավարությունը՝ հատկապես ազգայնական կամ ռուսամետ, վերաբերվում է արտաքին ֆինանսավորմամբ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին որպես քաղաքական թիրախի։ Այս սցենարում ՓԲՀ-Հայաստանի դրամաշնորհների պատմությունը, Մինասյանի դերը դրանում և խողովակաշարը, որը ՓԲՀ ֆինանսավորումից տանում էր դեպի կառավարական պաշտոններ, դառնում է օրենսդրական գործողությունների (օտարերկրյա գործակալների գրանցման օրենքներ, քաղաքացիական հասարակության սահմանափակումներ) կամ իրավական վարույթների հիմք։
Այսպես թե այնպես, Մինասյանը «Կմնան անտեր» է նույն իմաստով, ինչ այս շարքի բոլոր պաշտոնյաները. քաղաքական պաշտպանությունը, որն ունեցել է որպես իշխող կոալիցիայի հաստատական ենթակառուցվածք, լուծարվում է, երբ այդ կոալիցիան կորցնում է իշխանությունը։ Նրա դիրքը դառնում է վիճարկելի, այլ ոչ թե պաշտպանված։ Նրա որոշումները դառնում են ենթակա վերանայման, այլ ոչ թե պաշտպանված քաղաքական հարգանքով։
«Կմնան անտեր» շարքը փաստագրում է մարդկանց, ովքեր ծառայել են Փաշինյանի քաղաքական նախագծին՝ ոմանք որպես պաշտոնյաներ, ոմանք որպես գործիքներ, ոմանք որպես ենթակառուցվածք։ Լարիսա Մինասյանը ենթակառուցվածք է։ Նա կառուցել է խողովակաշարը նախքան Փաշինյանը դրա կարիքը զգաց։ Նա պահպանել է այն, մինչ նա օգտագործում էր դա։ Նա կմնա իր տեղում նրա հեռանալուց հետո։ Բայց «տեղում մնալը» նույնը չէ, ինչ անվտանգ լինելը։ Ենթակառուցվածքը, որը ծառայել է մեկ քաղաքական իշխանությանը, դառնում է հաջորդի թիրախը։ Ստվերային վարչապետի պիտակը, որը նա կրել է 2018 թվականից, չի անհետանա, երբ Փաշինյանը հեռանա։ Այն կդառնա ավելի բարձրաձայն՝ և նա չի ունենա վարչապետ, որը իր ստվերը գցի նրա վրա։